Uporczywe odczuwanie chłodu to często skutek niedoboru żelaza, niedoczynności tarczycy, anemii lub zaburzeń krążenia. Zimne dłonie i stopy mogą też wynikać z przewlekłego zmęczenia i stresu, bo organizm ogranicza wtedy dopływ krwi do skóry. W dalszej części wyjaśniamy, jakie badania pomogą znaleźć przyczynę i jakie nawyki wspierają termoregulację.
Dlaczego ciągle odczuwasz zimno? Najczęstsze przyczyny
Termoregulacja to mechanizm, który utrzymuje temperaturę ciała w dość wąskim zakresie. U zdrowego człowieka wynosi ona zwykle od 36 do 40°C, a nad jej stabilnością czuwa przysadka mózgowa. To właśnie tam trafiają informacje o stanie organizmu i stamtąd wysyłane są sygnały do naczyń krwionośnych oraz gruczołów potowych. Temperatura ciała nie jest stała, w ciągu doby może się wahać nawet o 1°C, a najniższa bywa rano lub wieczorem. W chłodnym otoczeniu dochodzi do wazokonstrykcji, czyli zwężenia naczyń pod skórą. Uruchamiana jest też termogeneza, podczas której mięśnie produkują dodatkowe ciepło.
Gdy ten mechanizm działa nieprawidłowo, pojawia się nietolerancja zimna. Wtedy chłód przeszkadza nawet w ogrzanych pomieszczeniach i nie ustępuje po założeniu dodatkowej warstwy odzieży. W skrajnych sytuacjach spadek temperatury poniżej 35°C prowadzi do hipotermii, natomiast wzrost powyżej 40°C grozi udarem cieplnym.
Na wrażliwość na niską temperaturę wpływają też styl życia i masa ciała. Osoby z BMI poniżej 18,5 kg/m² mają mniej tkanki tłuszczowej, która pełni funkcję izolacyjną. Z kolei niska masa mięśniowa zmniejsza ilość ciepła wytwarzanego podczas codziennych ruchów, dlatego dłonie i stopy stają się chłodniejsze.
Do częstych przyczyn marznięcia, które nie są bezpośrednio związane z chorobą, należą:
- przewlekłe zmęczenie i niedobór snu,
- przebyte infekcje wirusowe,
- nadmierne spożywanie kofeiny i alkoholu,
- noszenie zbyt ciasnej odzieży,
- palenie tytoniu,
- odwodnienie.
W stresie uwalniane są adrenalina i noradrenalina, które zmniejszają przepływ krwi w skórze i kończynach. Organizm kieruje wtedy dobrze utlenowaną krew przede wszystkim do serca i mózgu, a ręce oraz stopy pozostają chłodne. Podobny efekt daje wyczerpanie fizyczne. Niektóre choroby serca i zaburzenia układu sercowo-naczyniowego również zmniejszają ilość ciepła docierającą do skóry. Nadużywanie alkoholu rozszerza naczynia, ale wątroba obciążona toksynami nie nadąża z ogrzewaniem krwi, co wywołuje dreszcze.
Różnice w odczuwaniu temperatury widać też między płciami. Kobiety mają przeciętnie mniej masy mięśniowej, a ich przemiana materii przebiega wolniej niż u mężczyzn. Estrogen rozszerza naczynia w kończynach, a progesteron może je zwężać. W efekcie dłonie, stopy i uszy kobiet bywają chłodniejsze nawet o 3°C niż u mężczyzn. Wahania hormonów w cyklu menstruacyjnym, ciąży i menopauzie dodatkowo zmieniają odczuwanie ciepła. W okresie menopauzy spadek estrogenów powoduje uderzenia gorąca i dreszcze, a zespół napięcia przedmiesiączkowego oraz zespół policystycznych jajników również mogą zaburzać termoregulację.
Z wiekiem zmniejsza się liczba receptorów czucia ciepła, dlatego osoby starsze marzną szybciej. Ich naczynia krwionośne słabiej reagują na zmiany temperatury, a próg wrażliwości termicznej ulega przesunięciu. Pomocne bywają wtedy cieplejsza odzież, lekka gimnastyka i regularne jedzenie ciepłych posiłków.
Utrzymujące się uczucie chłodu nie zawsze oznacza chorobę, ale jeśli towarzyszy mu bladość skóry, osłabienie, wypadanie włosów i zawroty głowy, warto nie zwlekać z badaniami.
Jakie choroby tarczycy powodują ciągłe uczucie zimna?
Tarczyca znajduje się u podstawy szyi i produkuje hormony, które regulują metabolizm białek, węglowodanów i tłuszczów. Gdy jej praca zwalnia, obniża się tempo przemiany materii, a organizm wytwarza mniej energii cieplnej. Stąd bierze się uporczywe marznięcie u osób z niedoczynnością tarczycy.
Niedobór hormonów tarczycy daje też inne sygnały. Pojawiają się suchość i szorstkość skóry, wypadanie włosów, zaparcia,
FAQ – najczęściej zadawane pytania
Co oznacza nietolerancja zimna i kiedy się pojawia?
To stan, gdy zimno przeszkadza nawet w ogrzanym pomieszczeniu i nie mija po dokładających warstwach ubrań. Pojawia się, gdy mechanizmy termoregulacji działają nieprawidłowo.
Jakie choroby mogą powodować ciągłe odczuwanie chłodu?
Najczęściej są to niedobór żelaza, anemia, niedoczynność tarczycy oraz zaburzenia krążenia. Te choroby ograniczają produkcję ciepła lub przepływ krwi do skóry.
Dlaczego kobiety częściej marzną niż mężczyźni?
Kobiety mają przeciętnie mniej masy mięśniowej i wolniejszą przemianę materii, co zmniejsza wytwarzanie ciepła. Dodatkowo hormony płciowe wpływają na rozszerzanie lub zwężanie naczyń, zmieniając odczuwanie temperatury.
Jak styl życia wpływa na odczuwanie zimna?
Przewlekłe zmęczenie, brak snu, nadmierne spożycie kofeiny lub alkoholu, palenie oraz odwodnienie mogą pogarszać krążenie i zwiększać uczucie chłodu. Również noszenie zbyt obcisłej odzieży ogranicza dopływ ciepła do skóry.
Jakie badania warto wykonać przy uporczywym marznięciu?
W artykule sugerowano wykonanie badań ukierunkowanych na wykrycie anemii, niedoboru żelaza oraz oceny funkcji tarczycy i układu krążenia. Takie testy pomagają ustalić przyczynę przewlekłego uczucia chłodu.
Dlaczego osoby z niskim BMI marzną częściej?
Przy niskim BMI jest mniej tkanki tłuszczowej pełniącej funkcję izolacyjną, a mniejsza masa mięśniowa oznacza mniej wytwarzanego ciepła podczas ruchu. W efekcie kończyny stają się chłodniejsze.
Kiedy uczucie zimna powinno skłonić do konsultacji lekarskiej?
Jeśli towarzyszy mu bladość skóry, osłabienie, wypadanie włosów lub zawroty głowy, warto nie zwlekać z badaniami. Te objawy mogą wskazywać na podstawową chorobę wymagającą diagnostyki.
